begin
Elke speler ontvangt 15 boten in zijn spelerskleur. Het starteiland Tonga wordt open neergelegd. De overige tegels worden geschud en als gedekte stapel op voorraad gelegd. De tegels zijn onderverdeeld in 16 zeetegels en 16 eilandtegels (inclusief Tonga).
De spelers plaatsen om de beurt een eigen boot op een vrije ligplaats op één van de stranden van Tonga, totdat elke speler twee boten heeft geplaatst. Op elk strand moet één ligplaats vrij blijven. Dit is de startopstelling.
verloop
Tongiaki wordt gespeeld in de richting van de klok. In zijn beurt doorloopt de speler de volgende fasen:
Uitbreiden: De speler begint zijn beurt met uitbreiden. Op één eiland naar keuze mag hij net zoveel boten bijplaatsen als hij daar reeds heeft liggen, maar niet meer dan het aantal stranden op dat eiland. De boten worden op een vrije ligplaats naar keuze geplaatst. Als er niet voldoende vrije ligplaatsen zijn, heeft de speler pech. De overgebleven boten kunnen niet worden geplaatst. Aan het eind van zijn beurt wordt gekeken of één of meer stranden helemaal vol liggen. Is dat niet het geval, dan gaat de beurt naar de volgende speler. Als er echter één of meer stranden zijn waar geen vrije ligplaatsen meer zijn, moeten de daar geplaatste boten oversteken.
Oversteken: Elk strand heeft één of meer steigers. De speler kiest via welke steiger de vloot het volle strand verlaat. Als hier nog geen tegel ligt, trekt de speler een tegel van de trekstapel en plaatst deze met het rode symbool naar de steiger. Als de tegel een zeetegel is, wordt gekeken of de oversteek kan worden gemaakt: de oversteek lukt als het aantal verschillende kleuren in de vloot overeenkomt met het getal bij de vaarroute. Bijvoorbeeld: de oversteek mislukt als de vaarroute het getal '3' heeft en de vloot 4 verschillende kleuren bevat. Bij een mislukte oversteek worden de boten van het speelveld genomen en terug op voorraad gelegd. Bij een geslaagde oversteek vervolgt de vloot zijn tocht via de doorgaande vaarroute. Ligt hier nog geen tegel, dan wordt een volgende tegel getrokken, net zolang tot de oversteek mislukt of de vloot aanmeert op een eiland.
Aanmeren: De actieve speler plaatst de boten uit de aangemeerde vloot één voor één op een vrije ligplaatst op het eiland. Hierbij moet eerst een boot worden geplaatst op de stranden waar nog geen boten staan. De speler is verder vrij in zijn keuze om de boten te plaatsen. Als er niet voor alle boten een vrije ligplaats is, komen de niet-geplaatste boten terug op voorraad.
De speler gaat net zolang door met oversteken en aanmeren tot er op geen van de eilanden volle stranden zijn. De beurt gaat nu naar de volgende speler.
In plaats van uitbreiden en oversteken, kan een speler ook een koningseiland maken als er een eiland is waarop alleen boten in zijn spelerskleur staan. Hij neemt alle boten terug op voorraad en plaatst één boot op het masker dat op het eiland staat afgebeeld. Dit eiland is nu een koningseiland geworden waar geen andere vloot meer mag aanmeren. Elke vloot die hier wil aanmeren, wordt onverrichterzake teruggestuurd.
waardering van andere sites
toelichting: Elke balk geeft de waardering van een site weer. AnderSpel bijvoorbeeld geeft dit spel een 7.In het laatste gekleurde blokje staat dan ook 7. Hoe breder het blokje, hoe meer spellen een 7 hebben. De lege blokjes aan het eind van de balk geven de hoeveelheid spellen aan die een hogere waardering kregen.
varianten
In een spel met 2 of 3 spelers kan je ervoor kiezen om elke speler met 2 kleuren te laten spelen, waarbij eerst elke speler met de ene kleur speelt, en de volgende beurt met de andere kleur. Deze kleuren spelen afzonderlijk maar kunnen elkaar natuurlijk wel helpen. De speler met de hoogste totaalscore van beide kleuren wint het spel.
